Met een woningnieuwbouw van iets meer dan 70.000 woningen blijft het aantal nieuwe woningen in 2009 nog redelijk buiten de invloed van de crisis. Deze invloed is duidelijker te zien in 2010. De crisis heeft de woningmarkt hard geraakt. Vanaf het laatste kwartaal van 2008 is er sprake van stagnatie in de pijplijn. Vergunningen voor koopwoningen zijn om diverse redenen niet in aanbouw genomen. Het consumentenvertrouwen maakte in de loop van 2009 een flinke duikeling. Een kopersstaking op de woningmarkt volgde. Bovendien was er veel onzekerheid over de verkoop van de huidige woning. Tevens zijn banken terughoudender geworden bij het verlenen van kredieten. Dit heeft alles heeft gezorgd voor een minimaal aantal bewegingen op de woningmarkt.

Behalve de problemen met de verkopen van nieuwbouwwoningen, zijn er ook problemen met de financiering van nieuwe projecten. Projectontwikkelaars hebben naast een sterke daling van de verkopen ook te maken met een steeds moeilijker financierbaarheid van nieuwe projecten. Dit laatste leidt tot een daling van het aantal aangevraagde bouwvergunningen.

2010: 58.500 nieuwe woningen
De komende jaren zullen bovenstaande ontwikkelingen zich vooral laten gelden in de woningnieuwbouw van koopwoningen. Verwacht wordt dat er 58.500 woningen gereed zullen komen in 2010. Hiermee ligt het aantal gereedmeldingen net onder het niveau van 2003, toen er 59.629 woningen gereed kwamen. Mede doordat vooral de koopwoningmarkt wordt getroffen, loopt het percentage huur op naar 39%. De woningnieuwbouw van sociale huurwoningen blijft naar verwachting de komende jaren namelijk redelijk stabiel. Ook 2011 wordt een moeilijk jaar voor de woningnieuwbouw. In dat jaar verwacht BouwKennis nog een verdere daling van het aantal gereedmeldingen. Er zullen 58.000 woningen gereedkomen in 2011. Het aandeel huurwoningen in de nieuwbouwproductie is dan inmiddels opgelopen naar 40%.

 

De ontwikkelingen in de koopsector van de woningnieuwbouw leiden ertoe dat de woningbouw de komende jaren, zij het met enige vertraging, te maken heeft met een tweetal elkaar versterkende effecten. De doorstroming binnen de pijplijn stagneert, waardoor er minder woningen gereedkomen. Daarnaast zal de instroom van vergunningen naar verwachting in 2009 sterk dalen. Dit heeft weer gevolgen heeft voor de gereedmeldingen in 2010 en 2011.

Voorzichtige tekenen economisch herstel
Het aantrekken van de woningbouw valt of staat met het aantrekken van de economie en een toename van vertrouwen onder consumenten en producenten. Het CPB voorspelde dat het dieptepunt van de recessie in de eerste helft van 2009 zou vallen. Het Nederlandse BBP ligt in het tweede kwartaal van 2009 5,1% lager dan een jaar eerder. In het eerste kwartaal van 2009 werd ook al een daling van 4,5% genoteerd. Inmiddels zijn er tekenen van herstel te zien in zowel de Nederlandse economie als de economie van belangrijke handelspartners zoals Duitsland. Erg positief is het oplopende vertrouwen onder Nederlandse consumenten en producenten. Het stimuleringspakket dat het kabinet lanceerde om de economische crisis het hoofd te bieden, zal op termijn zijn vruchten af moeten werpen. De invloed van de specifiek op de woningnieuwbouw gerichte maatregelen is tot dusver echter beperkt.

Fragiel of ontvlambaar?
Bij deze nieuwe cijfers past nog altijd voorzichtigheid. De prognoses zijn gebaseerd op de verwachting dat de bouw onder invloed van de economie pas in 2010 weer enigszins aantrekt. Hoewel er steeds meer tekenen van herstel doorschemeren, is de economie nog altijd fragiel. Aan de andere kant kan een toenemend vertrouwen onder invloed van de stimuleringsmaatregelen er voor zorgen dat de economie al in 2009 aantrekt. Als dit het geval is wordt het dieptepunt in de woningnieuwbouw in 2010 bereikt en is er in 2011 sprake van herstel.