Strategie & Scenario's (2025)

Nederland wordt de komende jaren snel duurzamer, digitaler en drukker. De betekenis van die ontwikkelingen voor de bouw is enorm. Koninklijke Hibin heeft die ontwikkelingen in kaart gebracht en vertaald naar vier mogelijke toekomstscenario’s voor de branche. Vervolgens is met behulp van een Delphi-onderzoek gekeken naar de impact van maatschappelijke ontwikkelingen op de bouwtoelevering. Koninklijke Hibin heeft deze inbreng gebruikt om samen met leden, buitengewone leden en netwerkpartners te bepalen hoe Hibin zou moeten worden ingericht en georganiseerd om leden ook in de toekomst optimaal te kunnen blijven ondersteunen. Dit is vastgelegd in de strategienota 'Netwerk van de Bouwtoelevering 2025. (tekst gaat verder onder de video)

'Netwerk van de Bouwtoelevering 2025' is gefundeerd op vier maatschappelijke opgaven die deel uitmaken van de dagelijkse praktijk van leden. Het zijn opgaven waarbij de bouwtoelevering een bijdrage kan leveren door inzet van haar kennis, positie en rol. 
Vier maatschappelijke opgaven:

• Versnelling van de bouw- en renovatieopgave
• Minder primaire grondstoffen
• Data voor stroomlijning van de bouwsector
• Hindervrije bouwlogistiek

Er zijn vijf kernvoorwaarden waaraan Hibin wil voldoen om aan de genoemde maatschappelijke opgaven te kunnen werken. 
Vijf kernvoorwaarden:

• Zichtbare autoriteit
• Proactieve netwerkpartner
• Deler van kennis en ervaring
• Aantrekkelijk werkgever
• Inspirerend samenwerker

Transparantie en samenwerking
De Hibin-strategie is gebaseerd op transparantie en samenwerking. De grote bouwgerelateerde maatschappelijke opgaven van deze tijd kunnen we alleen in gezamenlijkheid aanpakken. Hibin manifesteert zich daarom nadrukkelijk als netwerk van de bouwtoelevering. De bouwtoelevering is de schakel in de bouw van waaruit effectieve samenwerking tot stand kan komen.

Proactieve netwerkpartner
Hibin kiest nadrukkelijk voor de rol van proactieve netwerkpartner en heeft de eigen organisatie aangepast om die rol goed te kunnen invullen. Hibin ontwikkelt zich meer en meer tot netwerk. Binnen dat netwerk wordt in steeds wisselende coalities gewerkt. Onderwerpen worden zowel rechtstreeks vanuit de achterban geagendeerd als vanuit de interactie van die achterban met klantgroepen en andere partijen in de bouw. Dat resulteert in activiteiten die op initiatief van de eigen achterban in gang worden gezet, én in activiteiten die in overleg met netwerkpartners worden geïnitieerd, gedefinieerd, gefinancierd en uitgevoerd. Hibin wil dit doen vanuit een heldere eigen visie en ambitie op de thema’s waarop Hibin actief wil zijn. 

Hibin wil samenwerking bevorderen en faciliteren. Proactief, maar vooral ook praktisch. Uitgangspunt is dat samenwerking voor alle betrokkenen is gebaseerd op welbegrepen eigen belang. Mat andere woorden: participeren moet de deelnemers ook iets opleveren. Hibin wil ervoor zorgen dat deelnemers:

• hun netwerk kunnen vergroten;
• kunnen deelnemen aan inspirerende bijeenkomsten en kennissessies (bij voorkeur op locatie);
• kunnen participeren in themagerichte digitale netwerken;
• zich vakinhoudelijk en persoonlijk kunnen ontwikkelen;
• hun inzichten en ideeën kunnen delen;
• een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan enkele essentiële maatschappelijke opgaven. 

Experttafels
Netwerkpartners kunnen deelnemen aan de Experttafels van Hibin. Hiervoor geldt geen vast lidmaatschap. Netwerkpartners kunnen op basis van hun expertise en/of belangstelling voor een specifiek onderwerp besluiten of zij een bijeenkomst al dan niet willen bijwonen. Hibin nodigt per bijeenkomst van een Experttafel steeds een aantal experts uit het netwerk uit. Hierbij zal Hibin onder andere een beroep doen op branche- en belangenorganisaties uit het netwerk. Daarnaast krijgen deskundigen individueel de gelegenheid zichzelf aan te melden.

Experttafels kunnen uitmonden in voorstellen voor concrete projecten. De Hibin-projectmanager zal in zo’n geval een projectplan uitwerken en op zoek gaan naar de bijbehorende middelen (financieel en ‘in kind’) De Experttafels gaan in de tweede helft van 2019 van start. 

Ondersteunen van leden
De proactieve netwerkbenadering neemt niet weg dat Hibin leden blijft ondersteunen met het signaleren, delen van kennis en het scheppen van de juiste randvoorwaarden om hun verschillende klantgroepen (waaronder aannemerij, industrie, woningbouwcorporaties, zzp’ers, consumenten ) goed te kunnen bedienen. Hibin heeft de ambitie om – meer dan voorheen - samen met leden de wensen en verlangens van klantgroepen nauwgezetter in beeld te brengen en vervolgens met de verschillende klantgroepen in gesprek te gaan over hun belangen en uitdagingen. 
 

Toekomst verkennen en strategie- en scenario-ontwikkeling voor de bouwtoelevering

Hibin heeft in 2018 een toekomstverkenning uitgevoerd. Alle voor de bouwmaterialengroothandel relevante maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen in de bouw zijn geïnventariseerd. Per ontwikkeling zijn de mogelijke gevolgen voor de bouwmaterialengroothandel benoemd. Dat kun je teruglezen in het boekje 'Een andere wind'. Mede op basis hiervan is de Hibin-strategie voor de komende jaren ontwikkeld: 'Netwerk van de Bouwtoelevering 2025'

In bovengenoemd proces zijn vier scenario's ontwikkeld. In de scenario’s geeft de horizontale as twee uitersten aan in de industrialisering van de bouw, variërend van traditioneel ‘stenen stapelen’ tot volledig fabrieksmatig bouwen. Op deze as heeft de voortgang van de digitalisering grote invloed. De verticale as geeft de twee uitersten aan in de organisatie van de bouwketen, variërend van het traditionele speelveld van veel kleine, vaak lokale aanbieders, tot een machtsconcentratie in de vorm van platforming, zoals we dat uit andere branches kennen (Airbnb, Uber, Amazon).

De scenario's vormen een praktisch instrument om binnen de organisatie van bedrijven te bepalen welk scenario het meest waarschijnlijk is en welk scenario het meest wenselijk is. Hoe groter de verschillen tussen die twee uitkomsten, hoe belangrijker het is om er met elkaar over in gesprek te gaan.

Futureconsult heeft een praktische handleiding ontwikkeld waarmee leden van Koninklijke Hibin individueel aan de slag kunnen met het discussiëren over en bepalen van hun eigen strategie. De Handleiding sluit aan op de vier scenario's voor de bouwmaterialengroothandel.

Scenario 1 - Perfecte handel

Scenario 2 - Bouwmontage

Scenario 3 - Smart bouwplatform

Scenario 4 - Bouw as a service

Als derde stap heeft Hibin een zogeheten Delphi-onderzoek laten uitvoeren. In dit onderzoek spreken deskundigen van binnen en buiten de branche zich uit over trends en ontwikkelingen. Daarmee heeft Hibin inzicht verkregen in de impact van (bouw)ontwikkelingen op de bouwtoelevering. De deelnemers aan het onderzoek hebben zich ook uitgesproken over de waarschijnlijkheid dat ontwikkelingen daadwerkelijk doorzetten, en zo ja, op welke termijn. De uitkomsten van deze gezamenlijke expert-check vindt u in deze publicatie. De Hibin-strategie die het resultaat is van bovengenoemde stappen, heeft ook geleid tot een nieuwe netwerkbenadering. Onderstaande animatie geeft een beeld van de nieuwe Hibin-werkwijze.

De scenario’s die hieronder zijn beschreven en afgebeeld, zijn in 2018 samen met FutureConsult ontwikkeld. Ze boden handvatten en mogelijke richtingen voor de ontwikkeling van de bouwtoelevering richting 2025. Inmiddels heeft Hibin nieuwe scenario’s richting 2030 uitgewerkt.

Scenario 1: Perfecte handel

De groothandel in bouwmaterialen is in 2025 flink door ICT beïnvloed. De kern van de groothandel is niet langer de voorraad, maar de geautomatiseerde datahuishouding. Papier is taboe. Zoeken-vinden-bestellen-leveren en factureren – alles gebeurt papierloos. 

Personeel geeft op basis van data een perfect bouwadvies: Past dit product in het profiel van de klant? Zijn er betere alternatieven? Voldoen de producten wel aan de eisen van duurzaamheid en circulariteit?

Ook worden de data gebruikt om de vraag te voorspellen. Wanneer heeft een klant een product nodig? Zo draagt de groothandel bij aan het optimaliseren en verduurzamen van de logistiek. 

De bouwmaterialengroothandel is 24/7 in bedrijf, want op de bouwplaatsen wordt zeven dagen in de week gewerkt. De bouwmaterialengroothandel heeft bouwhubs geopend: locaties net buiten de stad waar alle bouwmaterialen samenkomen en zo nodig geassembleerd/prefab worden voorbereid. In de juiste hoeveelheid voor een dag werk worden producten vaak ’s nachts naar de bouwplaats getransporteerd. Afval komt via dezelfde weg terug. Ook de bouwvakkers komen op de bouwhub samen, ze parkeren hun auto, drinken hun koffie, schaften in de horecafaciliteiten en worden in busjes naar de bouwplaats vervoerd. Bouwhubs zijn niet alleen de logistieke centra van de bouw, maar ook de kenniscentra van de bouwgroothandel. Dit mag wel iets uitgebreider/duidelijker. Hoezo kenniscentra van de bouw?

De bouwhubs zijn belangrijk voor grootschalige renovatiebouw; waarom niet ook nieuwbouw? Niet alles komt prefab van de fabriek, toch, of hub als printfaciliteit? Om de klimaatdoelstellingen te halen, maken grote partijen als corporaties op grote schaal hun woningen energieneutraal. Hele wijken gaan door de molen. Voor kleinschalige nieuwbouw en renovatie heeft de groothandel verkooppunten verspreid in de stad. Kleine aannemers en zzp’ers halen daar hun materialen en krijgen persoonlijk advies.

Scenario 2: Bouwmontage

Gebrek aan personeel heeft tot versnelde industrialisatie in de bouw geleid. De  bouwmaterialengroothandel heeft op deze trend ingespeeld door zich te specialiseren in het prefabriceren van bouwonderdelen. De productie is verplaatst van de bouwplaats naar de magazijnen en loodsen van de groothandel. Dat zijn fabrieken in plaats van opslagplaatsen geworden. De productie vindt just in time plaats, waardoor de prefabonderdelen op het juiste moment naar de bouwplaats vervoerd kunnen worden. 

Als fabrikanten doen de groothandels mee in consortia bij aanbestedingen. Ze nemen van aannemers verantwoordelijkheden – en dus risico’s – over. De bouwmaterialengroothandel vormt een belangrijk scharnierpunt in de circulaire economie, doordat ze afgedankte bouwmaterialen weer inneemt en hergebruikt. 

Anno 2025 is de uitdaging van grootschalige nieuwbouw om op basis van grootschalige standaardisering toch tot individuele oplossingen te komen: mass customization. De bouwgroothandel heeft gezorgd voor de innovaties in de prefabricage en de logistiek die nodig waren om mass customization mogelijk te maken. 

De industrialisering van de bouw heeft tot een tweedeling in de bouwmaterialengroothandel geleid. Het ene deel heeft zich gespecialiseerd in prefabricage. Ze zijn daarmee producenten in plaats van handelaren geworden. Het andere deel van de bouwmaterialengroothandel heeft zich gericht op kleinschalige nieuwbouw en renovatie en is gevestigd op locaties verspreid over stad en land.

Scenario 3: Smart bouwplatform

In 2025 heeft de bouwwereld revolutionaire veranderingen doorgemaakt: volledig geprefabriceerde bouwwerken, superslimme bouwketens en bouwonderdelen met eigen digitale intelligentie die onderling verbonden zijn via het Internet of Things en zelf informatie geven over bv. benodigd onderhoud en resterende levensduur.  

Smart bouwen heeft alle partijen in de keten in compleet andere posities gebracht. Traditionele aannemers bestaan niet meer. Hun rol is overgenomen door innovatieve start-ups en gespecialiseerde tech-concerns. Apparaten en machines doen het werk, productiemedewerkers worden overbodig. Hand- en denkwerk wordt geautomatiseerd door artificial intelligence en robotisering. 

Smart bouwen levert smart buildings op. Gebouwen zijn superecologisch en duurzaam. Anno 2025 rollen hele gebouwen uit de 3D-printer. Er zijn OEM’s, ofwel Original Equipment Manufacturers ontstaan. OEM’s fabriceren niet zelf, maar stellen een bouwproduct samen uit onderdelen die door talloze toeleveranciers worden geproduceerd. De OEM’s zijn merken en spreken daardoor hun klanten aan. Zij leveren (eind)producten met merkkarakteristieken, bijvoorbeeld de meest duurzame woning, het goedkoopste appartement, de flexibelste fabriekshal. 

De functie van de bouwmaterialengroothandel is overgenomen door branchevreemde tech-bedrijven. Zij bieden platforms die vraag en aanbod bij elkaar brengen. Administratie, financiering en levering worden via de blockchain en smart contracts volledig digitaal afgehandeld. Voorfinanciering is niet meer nodig.

Scenario 4; Bouw-as-a-service

Ontwikkelingen in de bouw zijn niet zo snel gegaan als gedacht. De bouwwereld is traditioneel gebleven. Innovatie is eerder uitzondering dan regel. De crisis ging voorbij, er werd jaren achtereen weer volop gebouwd. De hoge winstmarges maakten dat innovatie weinig urgent werd gevonden. De bouwplaats staat in 2025 nog steeds centraal.

Toch hebben twee maatschappelijke trends wel degelijk grote invloed gehad op de bouw. De eerste is de noodzaak de gebouwde omgeving te verduurzamen. Al was het maar om aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord van Parijs te voldoen. Woningen worden in hoog tempo CO2- en  energieneutraal omgebouwd en nieuw gebouwd. De tweede trend was dat mensen steeds minder aan bezit hechten. 

Deze twee trends zorgen ervoor dat woningen en bouwwerken steeds vaker als service door aannemers en projectontwikkelaars aangeboden worden. Gebruikers zijn volledig ontzorgd als het gaat om energiehuishouding, onderhoud, afvalverwerking of renovatie. Je koopt geen woning, maar je leaset hem. 

Bij grootschalige nieuwbouw en renovatie is de bouwmaterialengroothandel steeds meer een partner van de aannemer. De groothandel wordt mede-investeerder en blijft vaak eigenaar van de geleverde bouwmaterialen, ook al is de bouw afgerond. 

Bij kleinschalige nieuwbouw en renovatie is het onderscheid tussen groot- en detailhandel opgeheven. De bouwmaterialenhandel levert aan iedereen: van aannemer tot zzp’er, van professional tot doe-het-zelver.